Państwowa Inspekcja Pracy z dniem 8 lipca 2026 r. zyskała szersze uprawnienia, które pozwalają jej na kwestionowanie umów cywilnoprawnych stosowanych w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. Minął dopiero pierwszy miesiąc, a do PIP już wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących niewłaściwego wyboru formy zatrudnienia. W tym czasie inspektorzy przeprowadzili ponad 100 kontroli i wydali 121 pisemnych poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. To dobry moment, aby każda firma sprawdziła, czy rzeczywisty sposób organizacji pracy odpowiada formie zawieranych umów.
Spis treści
- 690 skarg i ponad 100 kontroli PIP – pierwsze efekty reformy
- Kontrola PIP a umowa zlecenia i B2B
- Kiedy umowa cywilnoprawna może oznaczać stosunek pracy?
- Co firma powinna sprawdzić przed kontrolą PIP?
- Interpretacja indywidualna PIP – jak sprawdzić model zatrudnienia?
- Agencja pracy tymczasowej jako alternatywny model zatrudnienia
- FAQ
1. Ponad 100 kontroli PIP w kilka tygodni
Celem wprowadzonej reformy PIP nie jest całkowita likwidacja umów zlecenia lub współpracy B2B. Jej zadanie jest skuteczne reagowanie na sytuacje, w których umowa o pracę jest zastępowana umową cywilnoprawną – pomimo występowania cech stosunku pracy. MRPiPS wyraźnie podkreśla, że umowy cywilnoprawne nadal pozostają legalne, ale muszą być prawidłowo zawarte.
Nowe narzędzia są już w użytku, a uwidacznia to liczba złożonych skarg i wniosków. Pomiędzy 8 lipca a 13 sierpnia wpłynęło ich aż 690, a na ich skutek zostało przeprowadzone 100 kontroli i wydano 121 poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. W pięciu z siedmiu wydanych interpretacji indywidualnych PIP uznała, że opisany stosunek powinien być stosunkiem pracy.
2. PIP sprawdza sposób wykonywania pracy, nie nazwę umowy
Najważniejsza zasada pozostaje niezmienna: o charakterze współpracy nie decyduje wyłącznie nazwa podpisanej umowy.
Zgodnie ze wskazaniami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zadaniem inspektora jest analiza rzeczywistego przebiegu współpracy. W szczególności powinien on zwracać uwagę na podporządkowanie, odpłatność, osobiste wykonywanie pracy oraz jej ciągły i zorganizowany charakter. Duże znaczenie ma również to, kto ustala czas i miejsce pracy, kto wydaje bieżące polecenia i czy wykonujący pracę posiada rzeczywistą samodzielność.
Umowa zlecenia
Umowa cywilnoprawna jaką jest umowa zlecenie nie stanowi nieprawidłowości. To należy jasno podkreślić, bo wiele osób uważa, że wraz z reformą zawieranie umowy zlecenie stało się nielegalne. Natomiast, jeśli zleceniobiorca pracuje w określonych przez firmę godzinach i miejscu, pozostaje pod stałym kierownictwem oraz wykonuje obowiązki w sposób zbliżony do pracownika etatowego – mogą pojawić się wątpliwości. PIP wskazuje, że w takiej sytuacji te elementy mogą przemawiać za stosunkiem pracy.
B2B
Podobnie wygląda to w przypadku B2B. Sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie przesądza jeszcze o tym, że relacja ma charakter niezależnej współpracy dwóch przedsiębiorców.
Jak podaje MRPiPS model B2B nie może być kwestionowany w przypadku faktycznego występowania niezależności ekonomicznej i organizacyjnej. Natomiast ryzyko pojawia się wtedy, gdy ten model funkcjonuje jedynie formalnie, a sposób wykonywania pracy odpowiada zatrudnieniu pracowniczemu.
3. Elastyczność nie oznacza dowolnego wyboru umowy
W celu lepszego zrozumienia tematu, zachęcamy do spojrzenia na poniższy przykład. Wyobraźmy sobie zatem firmę produkcyjną, która angażuje 30 osób na podstawie umów zlecenia. Dodatkowe założenia:
- Każda osoba pracuje według grafiku przygotowanego przez zakład,
- Każda osoba pracuje na tej samej zmianie co pracownicy etatowi,
- Każda osoba wykonuje powtarzalne zadania przy linii,
- Każda osoba pozostaje pod bieżącym nadzorem brygadzisty.
Taki układ nie powoduje automatycznie, że każda z tych umów zostanie zakwestionowana. Pokazuje jednak, dlaczego firma powinna przyjrzeć się rzeczywistemu sposobowi organizacji współpracy, zamiast opierać ocenę wyłącznie na treści kontraktu.
Elastyczne zatrudnienie nadal jest możliwe. Forma prawna musi jednak odpowiadać temu, jak praca rzeczywiście jest wykonywana.
4. Co firma powinna sprawdzić?
| Co firma powinna sprawdzić? | Dlaczego? |
| Kto ustala miejsce i godziny pracy? | Stałe podporządkowanie organizacyjne może być jedną z cech stosunku pracy |
| Kto wydaje bieżące polecenia? | Praca pod kierownictwem jest jednym z kluczowych kryteriów oceny |
| Czy osoba może samodzielnie organizować wykonywanie zadań? | Rzeczywista niezależność ma znaczenie zwłaszcza przy B2B |
| Czy praca musi być wykonywana osobiście? | Osobiste świadczenie pracy jest jedną z cech analizowanych przez PIP |
| Czy obowiązki mają stały i powtarzalny charakter? | Ciągłość i zorganizowany sposób pracy mogą wskazywać na stosunek pracy |
| Czy praktyka odpowiada zapisom umowy? | PIP analizuje faktyczny sposób współpracy, a nie tylko nazwę kontraktu |
Kryteria te wynikają z aktualnych wyjaśnień MRPiPS i PIP dotyczących stosowania art. 22 Kodeksu pracy.
5. Firma może sprawdzić model przed kontrolą
Za sprawą nowych przepisów, wszyscy przedsiębiorcy zyskali możliwość używania narzędzi prewencyjnych.
Od 8 lipca 2026 r. można wystąpić do Głównego Inspektora Pracy o interpretację indywidualną dotyczącą tego, czy określony stosunek prawny stanowi stosunek pracy. Wniosek może dotyczyć zarówno już istniejącej współpracy, jak i modelu planowanego na przyszłość. W takim wypadku, firma będzie musiała przedstawić wszystkie istotne okoliczności oraz własne stanowisko.
Jak podkreśla Główny Inspektor Pracy:
Ochrona jest jednak uzależniona od tego, czy przedstawiony opis jest kompletny i odpowiada rzeczywistym warunkom współpracy.
Firma nie musi więc czekać, aż wątpliwości pojawią się podczas kontroli. Może wcześniej przeanalizować własne umowy, sposób organizacji pracy i w razie potrzeby uporządkować model współpracy.
6. APT jako regulowany model elastycznego zatrudnienia
Rośnie liczba kontroli, związanych ze sprawdzaniem prawidłowości w umowach cywilnoprawnych. Nie zmienia to jednak potrzeb elastycznej obsady, szczególnie w firmach produkcyjnych, logistycznych czy z branży HoReCa.
Jednakże elastyczność zatrudnienia i stosowanie form umowy, które nie odpowiadają rzeczywistym warunkom pracy, to dwie zupełnie inne rzeczy.
Jednym z rozwiązań może być model APT, czyli korzystanie z pracowników tymczasowych zatrudnionych przez agencję pracy tymczasowej i kierowanych do klienta-użytkownika zgodnie z zasadami określonymi w przepisach
To nie jest sposób na “obejście przepisów”. To odrębny, w pełni regulowany model zatrudnienia, który idealnie sprawdza się szczególnie w przypadku potrzeby szybkiego zwiększenia liczby pracowników.
W Intraservis najpierw oceniamy, jaki model odpowiada rzeczywistemu sposobowi organizacji pracy. W przypadku gdy uznamy, że model APT jest dobrym rozwiązaniem, możemy przejąć rekrutację, zatrudnienie, legalizację cudzoziemców, administrację oraz koordynację pracowników.
Jeżeli obecny sposób zatrudnienia budzi wątpliwości albo firma potrzebuje bardziej uporządkowanego modelu elastycznej obsady, warto zweryfikować go przed kolejną kontrolą lub rekrutacją.
7. FAQ
Czy PIP może zmienić każdą umowę zlecenia w umowę o pracę?
Nie. PIP wskazuje, że ingerencja dotyczy relacji, które faktycznie posiadają cechy stosunku pracy. Prawidłowo wykonywane umowy cywilnoprawne pozostają dopuszczalne.
Czy nowe przepisy dotyczą również B2B?
Tak. PIP może analizować również współpracę B2B, ale kluczowy jest jej rzeczywisty charakter. Jeżeli wykonawca zachowuje niezależność organizacyjną i gospodarczą, sama forma B2B nie jest podstawą do zakwestionowania współpracy.
Po czym PIP ocenia, czy istnieje stosunek pracy?
Analizowane są m.in. podporządkowanie, osobiste wykonywanie pracy, sposób ustalania czasu i miejsca pracy, regularność wynagrodzenia oraz ciągły i zorganizowany charakter obowiązków.
Czy firma może poprosić PIP o ocenę modelu współpracy przed kontrolą?
Tak. Od 8 lipca 2026 r. uprawniony podmiot może złożyć wniosek do Głównego Inspektora Pracy o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej istniejącego stosunku prawnego albo planowanego modelu współpracy.
